آشنایی با خواص و ویژگیهای کود سوپر فسفات ساده

  • تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۶
  • بازدید : ۴۲
فسفر از جمله عناصر غذایی اصلی در تغذیه گیاهان و تولید محصولات کشاورزی است و در بسیاری از فرآیندهای بیوشیمیایی و انتقال انرژی تاثیر بسزایی دارد. از جمله روش های معمول در رفع کمبود فسفر گیاهان ، کاربرد کودهای فسفاته است. که در ذیل به معرفی ان می پردازیم .کود سوپر فسفات ساده چیست ؟
فسفات ساده عنصر تشکیل دهنده تمام بافت‌های گیاهی است که به ویژه در بخشهای جوان ، گل‌ها و بذرها به مقدار زیاد وجود دارد. این ماده یک منبع عالی از سه عنصر غذایی برای گیاهان می باشد. که بیشتر برای محصولاتی مانند دانه های روغنی ، نیشکر، برنج ، سبزیجات ، باغبانی و غیره مناسب است . فسفر عنصر تشکیل دهنده بسیاری از ترکیبات مانند اسیدهای نوکلئیک ، فسفرلیپیدها و کوآنزیم هایی مانند آدنوزین تری فسفات می‌باشد. برای تحریک رشد ریشه ی نهال‌های جوان به فسفر زیادی نیازاست . کود فسفات ساده جهت بهبود رشد ریشه و سنتز کلروفیل مورد استفاده قرار می گیرد و بنابراین کیفیت محصول را بهبود می بخشد. این کود که در دسته کودهای سیاه قرار می گیرد در بین کشاورزان و باغداران از محبوبیت زیادی برخوردار است.
حداکثر فسفر قابل جذب گیاه در PH خاک بین 6.5 تا 7.5 اتفاق می افتد. فسفر در خاک به صورت H2PO4-1 و HPO4-2 و PO4-3 قابل جذب است که در فرم اول بیشتر و سریع‌تر جذب می‌گردد.
کود سوپر فسفات ساده 17% و با اسید محلول 8 – 12% که در آب نسبتاً محلول است و از خاک فسفات تولید شده و به مرور تبدیل و جذب می‌گردد.
کمبود فسفر چه ضررهایی برای گیاهان دارد ؟
کمبود فسفر بر رشد کلی درخت و ریشه‌ها تاثیر می گذارد.در اثر کمبود فسفر شاخه‌ی درختان کوتاه و باریک شده ، برگ‌های جوان کوچک می‌شوند و زودتر از سایر برگ‌ها می‌ریزند، همچنین گلدهی درختان به طور چشمگیری تحت تأثیر کمبود فسفر کاهش می‌یابد و رسیدن و بلوغ میوه‌ها نیز با تاخیرانجام می گیرد . علاوه بر این کمبود فسفر باعث قرمز شدن ساقه و ارغوانی شدن برگها و خشک شدن نوک برگهای پیرتردرختان می گردد . زیرا این کمبود بر تشکیل سریعتر رنگدانه‌های آنتی سیانین تاثیرگذار است.

مزایای کود سوپر فسفات ساده چیست ؟
. کود سوپر فسفات ساده
دارای عنصر فسفر به عنوان ماده مغذى اصلى گیاهان است به علاوه عنصر فسفر داراى عناصر مغذى دیگر نظیر گوگرد، کلسیم، منیزیم، آهن، روى و منگنز است که سبب رشد ریشه و سنتز کلروفیل مى‌گردد.. فسفر و گوگرد موجود در کود سوپر فسفات ساده مانع از ریزش برگ و افزایش گلدهی درخت می شود .
. استفاده از این کود به طرز چشمگیری کیفیت محصول را بالا برده و باعث افزایش حجم و گستردگی ریشه گیاهان می شود.
. وجود عناصر ریز مغذی در این کود یکی از برتری های این کود نسبت به سایر کودهای فسفاته می باشد. این ریز مغذی های موجود در کود با تنظیم PH خاک سبب اسیدی شدن فضای اطراف ریشه گیاه شده و کیفیت خاک را اصلاح می نماید .
. ریز مغذی های موجود در کود سوپر فسفات ساده باعث جذب شدن فسفر موجود در خاک شده که این خود سبب افزایش عملکرد و راندمان محصول می گردد.
. این کود همانند دیگر کودهای فسفاته قبل از کاشت و در هنگام آماده سازی بستر کشت مورد استفاده قرار می گیرد .
. کود سوپر فسفات ساده
باعث نرمی بافت خاک شده که سبب نفوذ آب تا نزدیک ریشه و جذب بهتر رطوبت توسط گیاه می شود.. بدلیل قلیایی بودن خاک اکثر مناطق کشاورزی کشور، کارشناسان کشاورزی استفاده از کود فسفات ساده را توصیه می کنند ، زیرا گوگرد موجود در کود سوپر فسفات ساده سبب تنظیم PH خاک میگردد.

کود سوپر فسفات ساده را چگونه مصرف کنیم ؟
کود سوپر فسفات باید درعمق 5 تا 10 سانتیمتر زیر خاک قرار گیرد تا علاوه بر بهبود عملکرد، باعث صرفه جویی در مصرف این کود نسبت به روش مصرف به صورت شخم زنی گردد .
غالباً درصد فسفر کودهای شیمیائی را بصورت درصد اکسید فسفر ذکر می نمایند. اسید فسفریک که از تجزیه مواد آلی خاک حاصل می شود قابل جذب گیاه است ، اما بصورت کود شیمیائی مصرف نمی شود. قسمت اعظم کود فسفره ای که به خاک داده می شود. بوسیله کلسیم در خاک های قلیائی و بوسیله آهن و آلومینیم در خاک های اسیدی تثبیت می گردد. معمولاً کود فسفره ای که به خاک داده می شود در سال اول بصورت قابل جذب گیاه باقی می ماند و بخش کمی نیز طی سالهای آینده جذب گیاه می گردد . میزان های ذکر شده با روش کوددهی، بافت و ترکیب خاک ، سوابق مصرف کود فسفره در خاک و مقدار کود فسفری که مصرف می شود بستگی دارد. بدلیل این که میزان محلول بودن و حرکت کود فسفره در خاک بسیار محدود است در نتیجه باید کودهای فسفره را قبل از کاشت به خاک داد و آنها را مستقیماً در ناحیه توسعه ریشه قرار داد. حداکثر میزان محلول فسفر در pH 6 تا 6/5 مشاهده می شود ، بنابراین رساندن pH خاک به این حدود می تواند در افزایش محلول بودن و جذب فسفر موثر باشد. تغییر pH خاک در خاک های اسیدی با اضافه کردن آهک و در خاک های قلیائی با اضافه کردن گوگرد یا کودهای اسیدی انجام پذیر است . مصرف مقدار زیادی کود حیوانی نیز می تواند در نقصان pH خاک مفید باشد. میزان محلول بودن کودهای فسفره نیز متغیر است .

توجه : استفاده از هر نوع کود شیمیایی جهت اصلاح و تقویت خاک زمینهای زارعی و باغات باید بر اساس نتیجه آزمایش خاک ، و با نظر کارشناسان و مهندسین سازمان جهاد کشاورزی انجام گردد .

دلیل استفاده از کود سوپرفسفات ساده چیست ؟
این کود حاوی عنصر فسفر و به عنوان ماده اصلی مغذى گیاهان است .
علاوه بر عنصر فسفر داراى عناصر ضروری دیگر نظیر گوگرد، کلسیم، منیزیم، آهن، روى و منگنز است که برای رشد و نمو گیاهان ضروری هستند
در تولید سوپر فسفات ساده
(SSP) نسبت به سوپر فسفات تریپل (TSP) از اسید سولفوریک و خاک فسفات استفاده مى‌شود و بدلیل آنکه کلیه اجزاء مفید خاک فسفات شامل ریز مغذى های ( آهن ، روى ، منگنز ،منیزیم ، گوگرد و...) میباشد که به همراه فسفر دوباره به خاک بر مى گردند .
کود هاى فسفاته اساساً هنگام کود دهى با آهن، منگنز، روى و ... در خاک واکنش کرده و سبب تثبیت منو کلسیم فسفات (MCP) یا فسفر محلول مى گردند و هر چقدر درصد کود بالاتر باشد(مثلا در کود دی آمونیوم فسفات که زارعین ما رغبت بیشتری به خرید آن نشان می دهند و نیز سوپرفسفات تریپل که درصد فسفات آن بالاست) بدیهى است که بدلیل بالاتر بودن غلظت ماده شیمیایى (MCP) واکنش بیشتر و سریعتر انجام شده و لذا فسفر محلول (MCP) و ریز مغذى خاک سریعتر و بیشتر تبدیل به فرم نامحلول مى گردند که شکل نامحلول ذاتاً بسیار کمتر جذب ریشه مى شود.
درصد فسفر محلول در سوپر فسفات ساده کمتر از فسفر محلول در سوپرفسفات تریپل است، لذا در کود دهى با سوپرفسفات ساده نسبت به سوپر فسفات تریپل کمتر شاهد فقر عناصر ریز مغذى هستیم .

خصوصیات فیزیکی و شیمیایی سوپر فسفات ساده :
فرمول شیمیایی CaH4P2O8
جرم مولکولی 234.05 g/mol
دانسیته 2.22 g/cm³
فسفات 7 تا 9 درصد (16 تا 20 درصد P2O5)
کلسیم 18 تا 20 درصد
گوگرد 11 تا 12 درصد
PH کمتر از 2
حلالیت در آب 2 g/l
شکل ظاهری جامد، پودری و گرانول

روش تولید سوپر فسفات ساده :
دانشمندان در دهه 1840 با این کشف که اسید سولفوریک به فسفات طبیعی وجود دارد ، با توجه به نام superphosphate ، کود محلول بسیار عالی را تولید کردند. برای اولین بار در این واکنش از استخوان های حیوانات استفاده شد، سپس بعد از کشف معادن رسوبات طبیعی سنگ فسفات (آپاتیت) جایگزین استخوان حیوانات شد. طی این واکنش سنگ فسفات با اسید سولفوریک واکنش می دهد. سپس ماده سخت شده حاصله را آسیاب کرده و به اندازه ذرات مناسب یا گرانول غربال می کنند. در صورتی که با اسید فسفریک واکنش دهد کود سوپر فسفات تریپل که نوع دیگری از کودها با درصد بالاتر فسفر می باشد، تشکیل می شود. واکنش شیمیایی حاصل شده :
Ca3(PO4)2 [rock phosphate] + 2 H2SO4 [sulfuric acid] → Ca(H2PO4)2 [monocalcium phosphate] + 2 CaSO4 [gypsum]

سوپر فسفات ساده گرانوله چیست ؟
فسفر (P) عنصری است که به طور گسترده در طبیعت پخش شده و همراه با نیتروژن (N) و پتاسیم (K) به عنوان ترکیب اصلی در زندگی گیاهان و حیوانات نقش دارد. P در متابولیسم گیاه یکی از مواد مغذی اساسی مورد نیاز برای رشد و نمو گیاه است. این ماده در ساختار اسیدهای نوکلئیک و انتقال انرژی در مسیرهای متابولیکی بیوسنتز نیز نقش اساسی دارد.
این عنصر به طور عمده در طول رشد رویشی گیاه جذب می شود و پس از آن، مقدار بیشتر جذب شده در مراحل تولید مثلی دوباره به میوه ها و دانه ها منتقل می شود. که در صورت کمبود علائمی مانند کاهش سلول و گسترش برگ ، کاهش تنفس و فتوسنتز و غالباً رنگ سبز تیره (غلظت کلروفیل بالاتر) و رنگ قرمز مایل به بنفش (تشکیل آنتوسیانین پیشرفته) در برگ گیاهان مشاهده می شود.
این ماده مغذی توسط گیاهان از محلول خاک به عنوان آنیونهای ارتو فسفات اولیه (H2PO4-) و ثانویه (HPO4-2) جذب می شود که هر کدام 50 درصد از کل P را در pH تقریباً خنثی (pH= 6-7)تامین می کنند. در pH= 4-6 ، حدود 100 درصد از کل H2PO4 محلول است. در pH= 8 ، H2PO4 درصد 20 و HPO4 درصد 80 از کل P را تامین می کنند.

زمان و نحوه مصرف کود سوپر فسفات ساده چگونه است ؟
مدیریت مواد غذایی خاک باید به گونه ای باشد که نیازهای محصول را برآورده کند و بازدهی را بدون ایجاد آلودگی به حداکثر برساند. قاعده استفاده از کود، استفاده از مقادیر کم و بطور منظم (تقسیم مقدار کل مصرف سالانه در مراحل مختلف رشد) است، اما در صورت استفاده یکباره آن ، گیاهان می توانند تنها از مقدار کمی از آن استفاده کنند، بنابراین این نه تنها صرفه اقتصادی ندارد،بلکه ممکن است آب زیرزمینی و آبهای سطحی را نیز الوده کند .
جهت استفاده از کودهای فسفاتی و رسیدن به بازده بالاتر انجام آزمایش خاک قبل از کشت و مصرف لازم است .
فسفر قابل دسترس گیاهان در خاک توسط روش اولسن اندازه گیری می شود.
در جدول زیر میزان این عنصر در خاک به صورت کیفی دسته بندی شده است :
مقدار P به روش اولسن (mg/kg) قابلیت دسترسی
مزارع آبی مزارع دیم
کمتر از 12 کمتر از 8 پایین
17 -12 12 – 8 متوسط
25 – 18 18 – 13 مناسب
بالاتر از 25 بالاتر از 18 بالا
زمان و نحوه مصرف کودهای فسفاتی تاثیر بسیار زیادی بر بازدهی این کودها دارد. از آنجا که فسفر در خاک غیر پویا بوده و عمدتا به صورت فرآیند پخشیدگی حرکت می کند. بنابراین مصرف نواری این کودها به موازات ردیف های کشت ، در زمان کشت به جای پخش سطحی کارایی بالاتری دارد.
در جدول زیر توصیه کودی برای برخی محصولات زراعی و باغی آورده شده است :
نام محصول عملکرد
(تن در هکتار)

مقدار P2O5 برداشت شده (کیلوگرم بر هکتار) توصیه کود سوپر فسفات ساده (کیلوگرم برهکتار)
گندم 5 15 120
ذرت 5 35 220
برنج 4 15 120
سیب زمینی 25 20 150
چغندرقند 40 25 200
یونجه 80تن علوفه تازه 25 200
مرکبات 15 تن میوه 10 100
قابل ذکراست که مصرف کودهای فسفاتی باید حتما قبل از کشت و به صورت نواری به کار برده شوند.

توصیه جهت استفاده از کود سوپر فسفات برای غلات و ذرت :
توصیه کلی برای کاربرد کود بایستی براساس آزمون خاک انجام شود. اما از آنجا که در برخی مناطق امکان انجام آزمایش خاک وجود ندارد بنابراین براساس اطلاعات مزرعه ای توصیه عمومی می شود.
درصورتی که مقدار فسفر خاک به روش اولسن کمتر از 5 باشد برای غلات و ذرت مقدار 150 کیلو گرم کود سوپر فسفات ساده و اگر بین 5 تا 10 باشد 100 کیلوگرم، بین 10 تا 15 مقدار 50 کیلوگرم و بالاتر 15 میلی گرم بر کیلوگرم نیازی به مصرف کود نمی باشد.

دیدگاه ها


اگر تصویر خوانا نیست اینجا کلیک کنید

همزمان با تأیید انتشار دیدگاه من، به من اطلاع داده شود.
* دیدگاه هایی كه حاوي توهين است، منتشر نمی شود.
* لطفا از نوشتن دیدگاه های خود به صورت حروف لاتين (فينگليش) خودداري نماييد.